jak rozwijać wyobraźnie dziecka

Jak rozwijać wyobraźnię dziecka

Tagi

Wstęp

Aktywność twórcza dziecka rozwija się od jego najmłodszych lat, dzięki niej możemy zapewnić dziecku efektywny start i sukcesy w szkole. Rozwój aktywności twórczej i wyobraźni można wspomagać we wszelkiego rodzaju zabawach i ćwiczeniach dydaktyczno-badawczych, które doskonalą płynność myślenia oraz jego oryginalność, dodatkowo uczą dziecko samodzielności w rozwiązywaniu różnych zadań, rozwijają zainteresowania, koncentrację, pamięć, uczą umiejętności skojarzeniowej oraz motywują do działań.

Dywergencyjne myślenie = postawa twórcza

Dywergencyjnym myśleniem jest poszukiwanie wszystkich możliwych rozwiązań danego problemu - jest to proces myślowy, który zakłada wiele punktów widzenia i obejmuje liczne i szersze możliwości problemu, bez obaw o „poprawną” odpowiedź, czy schematyczny bądź logiczny układ. Przeciwieństwem tego rodzaju myślenia jest myślenie konwergencyjne, w którym myśl jest wąsko ograniczona, określona sztywnymi normami.

Warto stymulować rozwój myślenia dywergencyjnego, gdyż dzięki niemu poszerzamy i rozwijamy pomysłowość dziecka, zwiększamy jego dociekliwość (kto pyta, nie błądzi) i samodzielność.

Wskaźnikiem myślenia dywergencyjnego jest również wrażliwość oraz czujność dziecka, a także przystosowanie do warunków, w jakich może się znaleźć.

Stymulacja tego rodzaju myślenia może przejawiać się poprzez stawianie nowych zadań, wyzwań, poprzez tworzenie odpowiednich sytuacji, warunków materialnych i emocjonalnych, w których dziecko z pewnością ujawni swoją aktywność twórczą.

W psychologii myślenie dywergencyjne uważa się za równoznaczne z postawą twórczą.

Kształtowanie postawy twórcy

Jeśli chcemy, aby nasze dziecko przejawiało cechy twórcy, powinniśmy zwrócić szczególną uwagę na kształtowanie i zintensyfikowanie jego wrażliwości na świat, płynność i mobilność myślenia jak również osobistą oryginalność, pomysłowość oraz zdolność do przeobrażania rzeczy. Kolejną cechą, na którą warto zwrócić uwagę i poświęcić czas na jej rozwój u dziecka, to zdolność analizy i syntezy oraz organizacja konkretna, czyli umiejętność harmonizowania myśli.

Postawa twórcy jest zespołem dyspozycji emocjonalnych. Przejawia się ona w umiejętności postrzegania tego, co otacza dziecko, w zdolności rozumienia, reagowania i dziwienia się oraz stawiania sobie pytań i angażowania się w działanie.

Wspomaganie rozwoju twórczej wyobraźni dziecka

Dziecko rodzi się z naturalną i bogatą wyobraźnią, jednak jeśli jej nie wykorzystuje i nie ćwiczy staje się słabsza, a nawet może zanikać. Potrzeba eksperymentowania, ciekawość świata, ciągłe poszukiwanie nowych rozwiązań to cechy, które sprzyjają naturalnej nauce dziecka. Jednak te cechy często są tłumione wraz z rozpoczęciem nauki w szkole. Nauka w szkole oparta jest przede wszystkim na logicznym myśleniu, konsekwencji i rozsądku - nie bierze się pod uwagę tego, że proces uczenia zachodzi na skutek obrazowania (wyobrażania) sobie tego, czego chcemy się nauczyć. Zdolności wizualizacyjne prawej półkuli mózgowej człowieka, są doskonałym narzędziem w procesie nabywania wiedzy. Dlatego tak ważne jest wspomaganie rozwoju twórczej wyobraźni dziecka w jak najwcześniejszych latach jego życia. Warto pielęgnować w dziecku cechy twórcy jak najdłużej między innymi poprzez zachęcanie do poszukiwań, realizacji wyzwań, jakie sobie stawia. Nie należy jednak zapominać o pochwałach rodziców, którymi powinni darzyć swoje dziecko.

Rodzice, chcąc wspomagać rozwój wyobraźni dziecka, powinni wystrzegać się dostarczania mu gotowych schematów i podsuwania gotowych pomysłów na rozwiązanie problemu - to z pewnością ograniczy jego twórcze inspiracje, zmniejszy chęć do poszukiwania nowych, kreatywnych rozwiązań i działań.

Oto kilka wskazówek na to, aby kreatywnie rozwijać umysł dziecka:

Zadawanie pytań sprzyja twórczemu myśleniu, dlatego zadawaj ich jak najwięcej mimo, że wydają ci się nieraz dziwne, zbędne, a czasem nawet pozbawione sensu. Wówczas dziecko będzie musiało wytężyć swoją wyobraźnię i przedstawi ci swoje kreatywne przemyślenia.

Rodzaje pytań:

Jakiego koloru jest wiatr?

Czym jest słońce?

Jaki zapach ma woda?

Dlaczego chmury poruszają się na niebie?

Wspieranie sprzyjające twórczej zabawie. Zachwycaj się rysunkiem, które dziecko narysowało, bądź figurką z plasteliny, nawet jeśli nie wiesz co przedstawiają. Pochwała się należy, by dziecko było chętne i otwarte na podejmowanie nowych działań.

Poszukiwanie talentów u dziecka. To z pewnością nie jest proste zadanie w zbyt wczesnym wieku dziecka, jednakże można próbować odszukać tego, co wychodzi mu najlepiej. Dzięki temu, pomożesz swojej córce, czy synkowi odpowiednio kształtować i rozwijać te zdolności.

Nic na siłę. Jeśli dostrzeżesz jakąś umiejętność, bądź aktywność u swojego dziecka, nie zmuszaj go to tych czynności. Wybrane działanie musi sprawiać dziecku przyjemność i radość. Jeśli będziesz zmuszać dziecko do tego, czego robić nie lubi możesz mu zaszkodzić.

Zachęcanie poprzez demonstrację. Zachęcaj swoje dziecko do kreatywnej zabawy poprzez uprzednie zademonstrowanie mu np. jak malować ręką, jak lepić zwierzątka z plasteliny, jak wycinać serwetki z papieru itd.

Nie – dla gotowych rozwiązań. Jeśli chcesz podarować dziecku nową zabawkę, nie pokazuj mu jak się nią posługiwać i bawić. To zmusi go do wymyślenia co z nim zrobić. Nawet jeśli jego pomysły nie są prawidłowym zastosowaniem zabawki, pozwól mu próbować, mylić się, kombinować, aż w końcu odkryje poprawne zastosowanie.

Czytanie dziecku. Jeśli nasze dziecko się nudzi, a ty masz więcej czasu zamiast włączać mu telewizor (która nie pobudza wyobraźni) przeczytaj mu bajkę. Niech czytanie stanie się na przykład codzienną czynnością przed snem. Czytanie poszerza zasób słów, rozwija wyobraźnię dziecka, uczy słuchać, podnosi poczucie godności i zachęca do pozytywnych reakcji społecznych.

Obserwacje i zbieractwo. Podczas zwykłego spaceru, czy podczas drogi do przedszkola możesz wraz z dzieckiem obserwować niebo, co się na nim dzieje, jak zmieniają się chmury. Jeżeli dziecko zbiera jakieś drobiazgi, np. papierki, kamienie – pozwalaj mu na to. Być może w przyszłości zostanie kolekcjonerem?

Podsumowując, nie zabraniaj, nie przeszkadzaj dziecku zajmować się rzeczami, które według Ciebie są dziwne, niecodzienne albo zbędne. Podobnie jak w przypadku, gdy Twoje dziecko chce robić zupełnie coś innego niż pozostałe dzieci w domu. Tendencja i upodobanie do nietypowych czynności świadczy o jego indywidualizmie.

Fantazja dziecka

Jak powszechnie wiadomo – dzieci mają bujną wyobraźnię. Wynika to z tego, że nie znają one całej rzeczywistości, tylko jej fragmenty, dlatego luki wypełniają wyobraźnią. W podobny również sposób tłumaczą sobie to wszystko, co jest dla nich niezrozumiałe np. dlaczego podczas gotowania zupy, pojawiają się na niej bąbelki albo dlaczego woda zamarza.

Fantazja pozwala również wybrnąć z trudnych sytuacji. Przykładowo, jeśli dziecko bardzo przeżyło śmierć ukochanej babci, może bawić się w pogrzeby. W ten sposób stara się zapanować nad tymi przeżyciami. Fantazja jest także źródłem swobodnej twórczości dziecka, która często przejawia się w jego rysunkach, języku, dobrze wszystkim znanej zabawie: „ja jestem na niby psem, a ty...”, czy zmyśleniach...

Dziecko często czuje się zagubione w świecie dorosłych, wiele rzeczy nie pojmuje, dlatego wymyśla sobie przyjaciela, który jest jego wzorem do naśladowania (wiele rzeczy robi lepiej niż ono, ma wszystko to, co ono chciałoby mieć). Ze swoim przyjacielem czuje się raźniej i łatwiej mu sprostać wymaganiom otaczającego go świata. Dodatkowo na przyjaciela zawsze można „zrzucić” winę (przykładowo na pytanie mamy do dziecka, dlaczego złamało kredkę, dziecko może odpowiedzieć, że jego przyjaciel kazał mu to zrobić).

Analizując takie zachowanie dziecka w aspekcie psychologicznym, wnioskuje się, że pozwala ono na kształtowanie jego sumienia. Przeprowadzone badania wykazały także, że dzieci, które mają wymyślonego przyjaciela lepiej współpracują z innym, są lepiej skoncentrowane i mniej agresywne.

Ćwiczenia i zabawy rozwijające wyobraźnię

Do ćwiczeń wspomagających kreatywne myślenie należą:

Ale plama! Na grubszą kartkę papieru należy wylać kilka kropel tuszu, lub wodnistej farby. Następnie trzeba zgiąć kartkę na pół, a później rozłożyć. Z powstałej kolorowej plamy dziecko niech wymyśli co mu ten kleks przypomina. Jeśli istnieje taka potrzeba może tez coś dorysować, aby uzupełnić rysunek.

Zwierzaki – cudaki. Na większym i grubszym papierze (kartonie) narysuj dziecku grubym flamastrem kontury jakiegoś zwierzątka, np. ryby, psa, krowy, słonia, żyrafy. Później daj dziecku przybory do rysowania, papier kolorowy, kolorowe bibułki itp. i zaproponuj, aby zmieniło to zwyczajne zwierzątko w najdziwniejszego stwora na świecie. Dziecko może pomalować słonia w kropki, serduszka, paski, cętki, a rybie dorysować rogi i trąbę. Po zakończonej pracy, zapytaj dziecko jak nazywa się nowo powstałe zwierzę.

Zagadki. Jest to forma zabawy, którą dzieci bardzo lubią – lubią zarówno je rozwiązywać jak i układać. Dla dzieci nieważny jest rezultat, ale sam proces tworzenia.

Różne zastosowanie przedmiotów. Dziecko podczas wykonywania tego ćwiczenia otrzymuje jakiś przedmiot, którego zastosowanie jest powszechnie znane, np. parasol, garnek, chustę i jego zadaniem jest wymyślenie jak największej ilości alternatywnych zastosowań danego przedmiotu.

Coś z niczego. Należy przygotować dużo starych gazet i czasopism, taśmę klejącą, spinacze. Teraz zaproponuj dziecku, aby wykonało coś, co można założyć na rękę, coś, co będzie latało, coś, co można nosić na głowie, coś, co można dać komuś w prezencie.

Oczywiście zastosowania można wymyślać dowolne. Ważne, aby dzieło spełniało wszystkie wymagania.

Porównywanie się z przedmiotem. To ćwiczenie najlepiej wykonywać w parach. Dzieci spacerując obserwują całe otoczenie i przedmioty, które je otaczają, a kiedy zauważą coś interesującego powinny powiedzieć drugiej osobie: „czasami czuję się jak..., bo...”. W tym ćwiczeniu najistotniejsze jest podanie powodu, dlaczego dziecko porównało się z takim przedmiotem, a nie innym. To ćwiczenie pozwala także, w pewnym stopniu, na poznanie tego, co trapi nasze dziecko.

Przykład: Czasami czuję się jak pączek, bo jestem taki gruby.

Opowiadanie bajki. Przygotuj stare numery czasopism dla dzieci (może to być Ciuchcia, Świerszczyk, Miś), a później poproś dziecko, aby wycięło z tych czasopism jakąś postać, nakleiło na kartkę, a dookoła dorysowało różne rzeczy. Zachęć swoją pociechę do tego, aby opowiedziało ci historyjkę o tej postaci i przedmiotach, które znajdą się na rysunku. Taka zabawa nie tylko pobudza wyobraźnię, jak również doskonali umiejętności językowe.

Rozwijanie skrótów. Podaj dziecku kilka akronimów np. PKP, UFO, BIP, TOPR, GOPR, NFZ, USA, BIP, a następnie poproś go o znalezienie jak największej liczby alternatywnych rozwinięć tych skrótów.

Można również poprosić dziecko, aby potraktowało swoje imię jako akronim i rozwinęło go przypisując każdej literze jakąś swoją cechę.

Metamorfoza. Dziecko rysuje na kartce 10-12 prostokątów. Na pierwszym z nich rysuje np. rybę, a na górze należy zapisać co ma powstać w ostatnim prostokącie. Zadanie polega na wypełnieniu prostokątów rysunkami (nie abstrakcyjnymi), które stopniowo przekształcają rybę w obiekt docelowy.

Wyrażanie emocji. Ta zabawa sprawdzi się w gronie większej liczby dzieci. Należy przygotować karteczki, na których będą zapisane nazwy uczuć, stanów emocjonalnych np.: miłość, smutek, radość, zazdrość, zdenerwowanie itd. Każde z dzieci losuje karteczkę i w większych grupach przedstawia scenkę sytuacyjną, w której każdy uczestnik zagra swoje uczucie lub indywidualnie przedstawi stan emocjonalny, który wylosował. {text:line-break} {text:line-break} Teatr cieni. Aby rozpocząć zabawę w teatr cieni, należy przygotować dobre światło, wyciemnione pomieszczenie. Światło musi padać na płaszczyznę, która może się stać białe prześcieradło rozpięte na sznurze. Zadaniem dziecka lub dzieci jest przedstawienie scenki przy pomocy własnych rąk i/lub narzędzi kuchennych.

Ludziki z kasztanów i żołędzi. Jesienią wybierz się z dzieckiem na spacer i pozbierajcie trochę kasztanów i żołędzi. Po spacerze zaproponuj dziecku aby przy pomocy zapałek (swego rodzaju łączników), kasztanów i żołędzi stworzyło róże ludziki, bądź zwierzątka.

Niejednokrotnie dzieje się tak, że podczas zabawy, stworzony przez nasze dziecko, wytwór plastyczny staje się wyraźnym komunikatem, źródłem wiedzy o jego życiu psychicznym.

Zobacz inne artykuły

Podobne artykuły

  • ból brzucha u dzieckaBól brzucha u dziecka

    Gdy niemowlę głośno płacze, a Ty nie wiesz czego to przy­czyna, w pier­wszej kole­jności …

  • ból ucha u dzieciBól ucha u dzieci

    Przy­czyn bólu ucha u dziecka jest wiele, jed­nak najczęst­szym powo­dem wys­tępowa­nia …

  • lot dziecka samolotemLot dziecka samolotem

    Jeżeli chcemy wyruszyć z dzieck­iem w podróż samolotem, bądź zmusza nas do lotu …

  • pierwsze butyPierwsze buty

    Kiedy kupić pier­wsze buty? Zdaniem lekarzy dziecko ucząc się chodzić powinno czynić to …

  • bezpieczny dom dla dzieciBezpieczny dom

    Małe dzieci są niezwykle ciekawe świata. Gdy zaczynają raczkować i odkrywać niesamowity …


Panel informacyjny - pierwszy

Panel informacyjny - drugi


Stopka strony